Toeval op het Rokin

Ontmoetingen met oud-collega’s zorgen vaak voor mooie historische verhalen. Werk van vroeger kan ineens in verbinding staan met werkzaamheden vandaag. Zo ook het Amsterdamse Rokin, waar Liander momenteel druk is met het regelen van de omgevingsveiligheid, mede vanwege de aanleg van de Noord/Zuidlijn.

Tijdens een gesprek met een gepensioneerd PEN medewerker haalt de beste man een jubileumboek uit te kast. Hierin wordt vernoemd dat eind 19e eeuw de Eerste Nederlandse Electriciteitsmaatschappij (ENEM) in Noord-Holland een locatie zoekt voor zijn centrale. In 1899 wordt deze gevonden: in de oude stoomgarenfabriek van de firma Bispinck & Kundert in Bloemendaal. Het betekent een primeur als eerste elektriciteitscentrale in de regio Kennemerland. Ewald Bispinck en zijn vrouw Anastasia Kundert runnen een groothandel in garens en aanverwante artikelen. Het stel woont en heeft hun winkel aan… het Rokin! Hun landgoed in Bloemendaal is aanvankelijk bedoeld als zomerverblijf, maar in 1875 zet Bispinck er een fabriek neer om onafhankelijk te zijn van toeleveranciers. Deze productie duurt tot 1899, wanneer de deuren van ‘De Garenklos’ sluiten en de fabriek in gebruik wordt genomen voor de openbare energievoorziening. Het betekent in 1904 de oprichting van de Kennemer Electriciteitsmaatschappij, welke in 1917 overgaat in het PEN.

Bron: Ons Bloemendaal, 20e jaargang, nummer 3, Herfst 1996 – via Hans van der Vegt

Elektrische verlichting

Gewapend met een lange stok en lont, trekt de lantaarnopsteker door de straten. Iedere avond steekt hij één voor één de straatlantaarns aan. De lampen brengen licht, maar vooral ook veiligheid. Met de komst van het elektriciteitsnet sterft het avondberoep geleidelijk uit. Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden kolen steeds schaarser en het gas steeds duurder. Hierdoor brandt in 1916 nog maar de helft van de straatlantaarns. Men kan het gas beter gebruiken om te koken. Dit betekent een grote doorbraak voor elektrische verlichting.

Amsterdam laat in 1917 als eerste gemeente in Nederland de openbare straatverlichting elektrificeren. De gaslantaarns worden omgebouwd tot elektrische straatlantaarns en het licht is vele malen feller. Lang hoeven de Amsterdamse huishoudens niet te wachten. Nog geen jaar later is het ook feest in huis. De gemeenteraad besluit 4,2 miljoen gulden uit te trekken om alle woningen van elektriciteit te voorzien.

bron: Fotograaf onbekend, Waar licht is is vreugde, 1994