Elektriciteit voor eiland Marken

Het pittoreske dorp Marken lag oorspronkelijk op een eiland. Rampzalige overstromingen kwamen regelmatig voor, en daarom wierpen de bewoners kunstmatige verhogingen (terpen) op waarop zij hun huizen bouwden. In 1931 kreeg Marken elektriciteit. Medewerkers van de N.V. Nettenbouw Amsterdam legden in opdracht van het Provinciaal Elektriciteitsbedrijf Noord-Holland (PEN) het elektriciteitsnetwerk aan. Visserij was de belangrijkste economische activiteit van Marken en zorgde voor economische groei. Toen de Afsluitdijk werd aangelegd in 1932 werd de toegang tot zee geblokkeerd en kwam de visserij vrijwel tot stilstand. Marken hield op een eiland te zijn in 1957, toen een dijk naar het vasteland werd aangelegd.

Foto: scan gemaakt door Han Vogel van een foto uit het PEN-archief

Gastoren in camouflage

In 1931 wordt de nieuwe gastoren aan het Eindhovens Kanaal in gebruik genomen. Het bouwwerk is bedoeld voor de opslag van mijngas, dat met een pijpleiding wordt aangevoerd. De gastoren, goed voor maar liefs 72.000 m3, is een opvallende verschijning: met dikke witte letters prijkt de waspoederreclame ‘Persil blijft Persil’ hoog boven de daken. Het getuigt van de commerciële inslag van de directie van de Gemeentebedrijven.

Met de Duitse aanval op Polen begint in september 1939 de Tweede Wereldoorlog. Dit brengt directeur C.J. Oosterholt tot een snelle actie. Hij realiseert zich maar al te goed dat de 84 meter hoge gashouder een opvallend richtpunt is voor piloten. Hij stelt het B&W voor om de toren in camouflagekleuren te laten overschilderen, maar de enorme ‘Persil blijft Persil’ reclame te handhaven. De jaarlijkse vergoeding van 3.000 gulden voor de reclametekst is immers mooi meegenomen. Helaas gaat de toren in 1941 verloren door een Engelse bom.

Frans Gommers, Eindhoven in Beeld